październik 2025

W Hongkongu mieszka ponad 7 milionów ludzi i jest to jedno z najgęściej zaludnionych miejsc na świecie, z czego 100% populacji Hongkongu jest ludnością miejską. Ponad 90 % mieszkańców stanowią Chińczycy, dla których głównym wyznaniem jest buddyzm i taoizm z różnymi jego modyfikacjami. Poza głównymi religiami obok siebie funkcjonują chrześcijaństwo (katolicyzm i protestantyzm), islam, a także mniejsze społeczności hinduistyczne, sikhijskie, muzułmańskie i żydowskie. Wielu mieszkańców, szczególnie młodszych, identyfikuje się jako osoby nienależące do żadnej religii, chociaż nadal podtrzymują tradycyjne praktyki kulturowe. Większość miejsc kultu religijnego jest wysepkami (oazami) spokoju i skupienia. Ziemia w Hongkongu jest bardzo droga, dlatego wykorzystywany jest każdy jej skrawek. Nie ma tu miejsca na rozległe parki i tereny rekreacyjne. Wokół świątyń wyrastają ogromne osiedla mieszkaniowe oraz przebiegają ruchliwe arterie komunikacyjne. Osiedla mieszkaniowe to skupiska kilku lub kilkunastu 30-to piętrowych budynków w bardzo bliskim sąsiedztwie. W każdym budynku mieszka 300 do 500 osób. Tak więc osiedle to tak jakby małe miasteczko liczące 5 do 10 tysięcy. 26 listopada 2025 roku okazało się, że taka koncentracja może mieć tragiczne skutki. W wyniku pożaru całkowicie spłonęło siedem z ośmiu 31-piętrowych budynków i śmierć poniosło ponad 300 osób.

.

Wejście do wszystkich świątyń jest bezpłatne.

BUDDYZM

Przyjmuje się, że w Hongkongu Buddyzm jest religią dominującą. W mieście zadeklarowanych wyznawców tej religii jest prawie dwa miliony praktykujących w ponad 400 świątyniach. Kilka świątyń jest na obowiązkowej liście turystycznej, są to obiekty duże, zadbane i dobrze utrzymane.

Lokalne grupy buddyjskie oprócz działalności duchowej wspierają opiekę społeczną i edukację prowadząc blisko 100 szkół podstawowych i średnich, domy opieki dla seniorów oraz ośrodki wsparcia dla dzieci i młodzieży, a także szpital i placówki medycyny chińskiej.

Wielki Budda i klasztor Po Lin Big Budda Tian Tan

Żeby zobaczyć Wielkiego Buddę, należy wsiąść do żółtej linii metra i dojechać do końcowej stacji Tung Chung na wyspie Lantau, gdzie po przejściu kilkudziesięciu metrów znajdziemy się na stacji kolejki linowej Ngong Ping 360

Bilety na przejazd kolejką linową kupowałam online z jednodniowym wyprzedzeniem, co pozwala ominąć kolejki do kasy. Mamy wybór 2 opcji: wagoniki ze szklaną podłogą, tak zwane kryształowe, są one oczywiście droższe i cena wynosi około 150 zł od osoby oraz zwykłe wagoniki które są tańsze, ale jest do nich większa kolejka. Jeżeli nie ma zbyt wielu chętnych do kryształowych wagoników, można je mieć dla siebie bez współtowarzyszy podróży. W przypadku tańszych jest to nie możliwe, bo zawsze jest kolejka chętnych na przejazd. Przejazd trwa prawie pół godziny, podczas której pokonuje się trasę prawie 6 kilometrów i można podziwiać górzyste tereny porośnięte gęstym lasem. Z wagonika można też zobaczyć lotnisko położone na tej samej wyspie oraz najdłuższy most świata (55 km) łączący z Makau.

Następnie pieszo dochodzimy do wzgórza, na szczycie którego siedzi Wielki Budda. Jeszcze tylko należy pokonać 268 schodów i jesteśmy u celu. Przed nami Wielki Budda, jeden z pięciu dużych wizerunków Buddy w Chinach, 34 metrowej wysokości posąg Buddy, siedzący na tronie w kształcie kwiatu lotosu. Prawa ręka Buddy jest uniesiona, co symbolizuje usunięcie cierpienia podczas gdy lewa ręka spoczywa oparta na jego kolanie w geście hojności. Przed posągiem znajdują się postacie, które są wizerunkami „Darów Szczęściua Dewów”, składających Buddzie muzykę owoce, maść, lampę, kadzidło i kwiaty symbolizujące 6 doskonałości: mądrość, medytację, gorliwość, cierpliwość, moralność i hojność.

Za dodatkową opłatą można wejść do wnętrza posągu, gdzie znajdują się trzy pietra powierzchni wystawowych pod nazwami Wszechświat, Dobroczynne Zasługi i Pamięć. Jednym z najcenniejszych eksponatów jest relikwia Gautamy Buddy składające/a się z kilku jego rzekomo skremowanych szczątków.

Budda Tian Tian zwany również „Wielki Budda” jest największym na świecie siedzącym posągiem Buddy

Klasztor Po Lin

Klasztor założony w 1906 roku przez trzech mnichów ze szkoły Ch`an pochodzących z klasztoru w prowincji Jiangsu. Początkowo znany jako „Wielka Chata” ponieważ kryty był słomianą strzechą i służył jako miejsce odosobnienia i medytacji. W 1924 roku wraz z rozwojem społeczności buddyjskiej, miejsce to przeszło wiele zmian instytucjonalnych i zostało przemianowane na klasztor Po Lin.

Sercem kompleksu jest Główna Sala Świątyni Buddy lub Wielka Sala wybudowana w 1970 roku, w której znajdują się trzy duże, posągi Buddy przedstawiające jego przeszłe (Dipankara), obecne (Szakjamuni) i przyszłe (Maitreja) wcielenia, umieszczone na centralnym ołtarzu.

Do zwiedzania udostępniona jest Sala Pięciu Dhayana Buddów (Five Dhayani Buddhas). Dhayana w buddyzmie odnosi się głównie do czterech medytacyjnych wchłonięć. Są one osiągane poprzez pełne skupienie, podczas którego następuje całkowite, chociaż tymczasowe zawieszenie aktywności pięciu zmysłów oraz pięciu przeszkód. Ten stan świadomości, jednocześnie jest stanem pełnej czujności i przytomności.

Klasztor Chi Lin

Kompleks świątynny i ogród chiński przed klasztorem są udostępniane zwiedzającym codziennie.

Klasztor Chi Lin to duży kompleks świątyń buddyjskich położony w pobliżu stacji metra Diamond Hill. Założony w 1934 roku jako miejsce odosobnienia dla mniszek buddyjskich i przebudowany w 1998 roku zgodnie z tradycyjnymi chińskimi metodami ciesielstwa. Zabudowania wykonane są w całości z drewna cyprysowego, bez użycia gwoździ, a główny budynek klasztoru obecnie jest największym na świecie ręcznie wykonanym drewnianym budynkiem. W jednym z budynków w ogrodzie jest małe muzeum pokazujące tajniki budownictwa z drewna. Budynki klasztoru Chi Lin są jedynymi budynkami zbudowanymi w tym stylu we współczesnym Hongkongu.

Kompleks z 16 salami, biblioteką, szkołą, pagodą, dzwonnicą i wieżą bębnową zajmuje powierzchnię ponad 33 000 metrów kwadratowych.

Do klasztoru prowadzi „Shan Men”, Brama Gór, czyli tradycyjne wejście do chińskiego klasztoru, jednocześnie symbolizujące drogę do wyeliminowania ziemskich problemów. Następnie przechodzi się do frontowego dziedzińca z czterema symetrycznie położonymi stawami, wypełnionymi różnokolorowymi liliami wodnymi i lotosami, a wszystko otoczone donicami z pięknie prowadzonymi bonsai. Najważniejszym budynkiem jest Sala Niebiańskich Królów, wewnątrz której znajduje się szereg posągów Buddy, w tym Maittreja Bodhisattwa w otoczeniu czterech niebiańskich królów, broniących buddyzmu. Wszystkie postacie są bardzo bogato zdobione dużą ilością złota, kamieni i tkanin.

W budynkach klasztoru obowiązuje całkowity zakaz robienia zdjęć.

Ogród Nan Lian

Do ogrodu Nan Lian przechodzi się kładką nad ruchliwą jezdnią i trafia się do pięknie utrzymanego chińskiego ogrodu. Okrężna trasa prowadzi wokół stawu z karpiami koi i przez najważniejsze atrakcje ogrodu, do których należą Pawilon Absolutnej Doskonałości i Most Zi Wu. Do ciekawostek należy ukryta za wodospadem restauracja.

W jednym z pawilonów wystawiona jest kolekcja kamieni, które w chińskiej kulturze mają duże znaczenie od 2000 lat. Eksponaty na wystawie pochodzą z rzeki Hongshui, która słynie z licznych stromych brzegów i szybkiego nurtu, który sprzyja powstawaniu nietypowych kamieni, W każdym odcinku rzeki powstaje odrębny rodzaj kamienia, który różni się twardością, kolorem, wyglądem i właściwościami.

Klasztor Dziesięciu Tysięcy Buddów Ten Thousand Buddhas

Nie jest łatwo trafić do tego niezwykle ciekawego miejsca. Należy dojechać metrem do stacji Sha Tin, opuścić podziemie wyjściem C2, a następnie ulicą Pai Tau dojść do zupełnie nie oznakowanej wąskiej, zarośniętej ścieżki. Niezwykle pomocny w tej sytuacji był GPS. Z kolei wkraczamy na ścieżkę, która rzekomo ma 500 metrów długości, ale wiedzie stromo pod górę, tak więc podejście jest wyczerpujące. Na szczęście po drodze są ławeczki, na których można chwilę odpocząć, przed kolejnym odcinkiem. Przez całą trasę towarzyszą nam złote posągi arhatów (buddyjskich odpowiedników świętych, którzy osiągnęli Nirwanę) ustawione po obu stronach ścieżki. Tworzenie figur, z których każda jest inna i niepowtarzalna, rozpoczęto w 2001 roku, bez uzyskania uprzedniej zgody rządu, co doprowadziło to do niewielkiego konfliktu między klasztorem a lokalnymi władzami. Te ostatnie twierdziły, że jest to naruszenie miejskiego kodeksu budowlanego, a posągi stworzą realne zagrożenie powstaniem osuwiska, które może spowodować ofiary śmiertelnymi w porze deszczowej.

Klasztor założony w 1949 roku przez Yuet Kai i jego zwolenników został ukończony osiem lat później. Wszystkie materiały do budowy kompleksu zostały wniesione na plecach mnichów. Yuet Kai umarł w 1965 roku, a jego zabalsamowane ciało w pozycji kwiatu lotosu wystawione jest w głównej świątyni klasztoru. Po śmierci Yuet Kaia, jego siostrzeńcy przejęli nadzorowanie kompleksu.

Kompleks klasztorny zajmuje powierzchnię 8 hektarów i jest podzielony na dwa poziomy.

Dolny poziom zajmuje główna świątynia, której ściany zdobi około 13 000 miniaturowych, pozłacanych, ceramicznych figurek Buddy, ustawionych na półkach. Każdy posążek ma około 30 centymetrów wysokości, inną pozę, inny wyraz twarzy oraz zawiera inskrypcję z imieniem fundatora.

Na placu przed świątynią stoi pagoda o wysokości dziewięciu pięter i dwa pawilony. Jeden pawilon jest poświęcony Manjushri (uosobieniu Buddy przed przebudzeniem) reprezentującego najwyższą mądrość, a drugi Samantabhadra reprezentującego Prawo (Drahmę) i współczucie. Między tymi dwoma pawilonami usytuowany jest posąg Buddy o tysiącu rąk i oczu, symbolizującego jego zdolność do postrzegania cierpienia i docierania do wszystkich istot.

Górny poziom, do którego prowadzi kolejnych kilkadziesiąt schodów, składa się z czterech sali poświęconych Kwun Yam i innym bóstwom buddyjskim oraz taoistycznym.

TAOIZM

Taoizm jest istotną religią w Hongkongu, wyznawaną przez około 14% populacji, co stanowi około miliona mieszkańców. Wielu mieszkańców, szczególnie młodych, kultywuje chińskie tradycje taoistyczne bez formalnego przypisania do tej religii. W Hongkongu funkcjonuje ponad 300 świątyń taoistycznych. Współpracują one ze Stowarzyszeniem Taoistów, które zostało utworzone w 1961 roku i zajmuje się organizacją wydarzeń religijnych i kulturalnych. Niektóre świątynie dostępne są tylko dla wiernych, ale wiele jest dostępnych dla turystów. Jedną z nich jest Świątynia Wong Tai Sin.

Świątynia Wong Tai Sin Sik Sik Yuen Tempel

Dojechać można zieloną linią metra do stacjiWong Tai Sin.

Taoistyczna świątynia, poświęcona Wongowi Tai Sin (IV w.), chińskiemu bóstwu cieszącego się dużą popularnością w Hongkongu i obdarzonego mocą uzdrawiania. Jego imię, oznacza „Wielki Nieśmiertelny Wong.

Liang Ren’an (1861-1921) w 1897 roku, miał widzenie, podczas którego otrzymał wiadomość od Wong Tai Sina, który poinstruował go o „powszechnym nawoływaniu do czynienia dobra”. Od tego czasu Liang uważał go za swojego mistrza i wstąpił na ścieżkę taoistyczną, otrzymując imię „Chuandao” (oznaczające „przekaźnik Tao”). Liang przybył do Hongkongu w 1915 roku, a rok później otworzył sklep zielarski, w którym ustawił ołtarz ku czci Wong Tai Sina. Klienci odwiedzający jego sklep mogli modlić się przy ołtarzu Wong Tai Sina i szukać porady na swoje dolegliwości. Popularność Wong Tai Sina zaczęła wówczas rosnąć i od kilku wyznawców 100 lat temu rozrosła się do miliona obecnie.

Do Świątyni Wong Tai Sin ludzie przychodzą, aby modlić się o zdrowie, sukces lub miłość. Wierni potrząsają pałeczkami szczęścia, zapalają wiązanki kadzideł, zasięgają rady u wyroczni. Świątynia jest kolorowa, tętniąca życiem i pomimo tłumów, panuje w niej wyjątkowa duchowa atmosfera.

W pawilonie „Świątynia bogactwa” ustawionych jest pięć figur naturalnej wysokości, wielkich bóstw opiekuńczych taoizmu, z których głównym bóstwem czczonym w świątyni jest marszałek Zhao Gongming, taoistyczny bóg wojny i bogactwa. Przedstawiany z czarną twarzą i żelazną koroną, dzierżący żelazną dzidę w ręce i jadący na tygrysie, marszałek posiada potężne nadprzyrodzonym moce zdolne do władania grzmotami i błyskawicami, przywoływania wiatru i deszczu, leczenia malarii, ochrony przed chorobami, klęskami, żywiołami oraz zapewnienie dobrobytu i szczęścia tym którzy poszukują bogactwa. Żeby spełniło się marzenie o bogactwie należy w kasie zakupić 1 płatek (50 zł) lub 5 płatków (250 zł) złota, następnie założyć na buty plastikowe ochraniacze, palić kadzidło i recytować „Odę do Boga Bogactwa”. Tak uduchowionym można wejść do pawilonu i przykleić płatki złota do wybranego bóstwa. Na koniec wręczane jest zaświadczenie, nie wiem, chyba o możliwości wzbogacenia się. Obserwując cały ten rytuał głęboko zastanawiałam się, kto tak naprawdę się bogaci.

Podsumowując, świątynia kiczowata z poustawianymi zwierzątkami żywcem wyjętymi z chińskich kreskówek, głośna i bardzo zatłoczona. Trzeba uważać, gdyż bardzo dużo wiernych pali kadzidełka i w tym tłumie można nadziać się na taki rozżarzony patyczek. Mnie się dostało w szyję, a mojej znajomej w rękę, ale może za to spłynie na nas wielkie bogactwo 😊.

Man Mo Temple

Świątynie Man Mo, czyli Man Mo Miu , to świątynia poświęcona chińskiemu bogu literatury Man Tai oraz bogu wojny Mo Tai. Oba bóstwa Man i Mo były powszechnie czczone przez uczonych i studentów pragnących postępów w nauce lub uzyskania wyższych stopni na egzaminach za czasów dynastii Ming i Qiung. W Hongkongu znajduje się kilka świątyń Man Mo, a jedną z nich jest Lit Shin, niewielka świątynia otoczona wieżowcami.

W świątyni Lit Shin taoizm i buddyzm współistnieją w harmonii. Wewnątrz można zobaczyć posągi przedstawiające bogów obu religii. Wierni składają bogom ofiary w postaci owoców i kadzidła, oraz w formie wiązek długich żarzących się kadzideł, które trzymają w rękach podczas modlitwy, a następnie zostawiają w dużych, pozłacanych pojemnikach. Na zakończenie modlitw należy wielokrotnie uderzyć w gong, aby zwrócić uwagę bogów.

Sala Zgromadzeń (Kung So) w okresie kolonialnym była uważana za miejsce o fundamentalnym znaczeniu dla rozwiązywania prywatnych sporów między chińskimi mieszkańcami Hongkongu. Wszystkie sprawy rozpatrywane w tej sali i podejmowane w ich sprawie decyzje były uważane za święte przez osoby zaangażowane w spór i respektowane również przez rząd brytyjski. Po wydaniu werdyktu, był on zapisywany w dokumencie, który określał również karę, jaka miałaby być nałożona w przypadku złamania umowy przez jedną ze stron. Aby przypieczętować decyzję, składano bogom w ofierze koguta, a jego krwią smarowano dokument, który później spalano. Ponieważ wierni okazali wielki szacunek woli bogów, umowy te rzadko były łamane.

Sale Przodków (Pak Sing), proste, pozbawione ozdób sale o ogromnym znaczeniu duchowym dla ówczesnej ludności. Wielu chińskich imigrantów mieszkających w Hongkongu pragnęło być pochowanym w Chinach i właśnie tych pomieszczeniach przechowywano ciała przed ich transportem do domu. Tych, których rodziny nie były w stanie opłacić kosztów transportu, byli chowani na miejscu. Obecnie znajduje się tam ołtarz upamiętniający ich istnienie, z ponad 3000 tablic pamiątkowych pozostawionych przez rodziny. Sala Przodków oprócz funkcji kostnicy była również miejscem udzielania porad w zakresie tradycyjnej medycyny chińskiej.

CHRZEŚCIJAŃSTWO

Chrześcijaństwo w Hongkongu, wyznawane przez prawie 1,5 miliona mieszkańców i jest drugą pod względem wielkości grupą religijną po buddyzmie i obejmuje zarówno protestantów (około 900 tysięcy), jak i katolików. Chrześcijanie w Hongkongu tworzą aktywne społeczności, które prowadzą szkoły i szpitale. Dużą grupę katolików stanowią imigranci z Filipin, którzy bardzo sumiennie uczestniczą w nabożeństwach. W Hongkongu znajduje się około 300 kościołów katolickich i protestanckich oraz kapliczek i klasztorów.

Katedra Świętego Jana Ewangelisty

Katedra św. Jana jest jedną z pięciu katedr w Hongkongu. Pozostałe to dwie też anglikańskie oraz jedna rzymskokatolicka i jedna prawosławna. Budowa świątyni została ukończona w 1849 roku i jest jednym z najstarszych budynków w Hongkongu oraz najstarszym anglikańskim kościołem na Dalekim Wschodzie.

Idąc między wielkimi, nowoczesnymi, szklanymi wieżowcami nagle naszym oczom wyłania się zupełnie nie pasujący do tego miejsca, charakterystyczny dla brytyjskiej architektury gotyckiej budynek kościoła, co tworzy niesamowity kontrast pomiędzy historyczną budowlą, a współczesną architekturą miasta. Kościół charakteryzuje się kamiennymi ścianami, ostrołukowatymi arkadami i bogatymi witrażami, zawierającymi nie tylko typowe sceny biblijne, ale także elementy o charakterze lokalnym.

ISLAM

Muzułmanie w Hongkongu stanowią małą społeczność, która jest zróżnicowana etnicznie i głównie sunnicka. Wśród nich znajdują się potomkowie muzułmańskich imigrantów z Azji Południowej, a także grupy etniczne z Chin kontynentalnych. W ostatnich latach Hongkong został uznany za jedno z najbardziej przyjaznych miejsc muzułmanom spoza Organizacji Współpracy Islamskiej, ze względu na dostępność żywności halal, udogodnienia i zakwaterowanie. Obecnie społeczność muzułmańska liczy około 12 tysięcy rodzin.

W Hongkongu jest co najmniej sześć meczetów. Oprócz meczetów, w Hongkongu dostępne są również dodatkowe, mniejsze punkty modlitewne znane jako „prayer rooms”.

W kilku miejscach widziałam z całymi grupami Muzułmanów koczujących na trawnikach lub w rozstawionych namiotach w przejściach dla pieszych.